dit artikel is geschreven door Vincent Kortleve

Wil je het artikel liever als pdf lezen, of printen? Download dan hier het bestand.

Motiverende gespreksvoering in een notendop.

Veranderen is een lastig proces dat vaak moeizaam verloopt en veel energie kost. Of het nu ogenschijnlijk kleine veranderingen zijn, zoals het doen van oefeningen of het veranderen van een gewoonte, dan wel grote veranderingen zoals een verandering in leefstijl. Het is niet gemakkelijk om uit oude patronen te stappen en nieuw gedrag te ontwikkelen en vol te houden. Tegelijkertijd brengt de verandering ook nieuwe kansen met zich mee, verbeteringen, minder klachten, een betere gezondheid, trots over eigen kunnen, bevestiging dat iets wél kan. Een verandering die voordelen oplevert welke verbonden zijn met hetgeen door de betrokkene als belangrijk wordt gezien (en benoemt!) heeft meer kans van de grond te komen. De persoonlijke waarden of autonome motivatie geeft hier de doorslag. Motiverende gespreksvoering (MGV) helpt deze autonome motivatie te zoeken, te vinden en uiteindelijk te vergroten. 

Wat is Motiverende Gespreksvoering?

Motiverende gespreksvoering wordt door de grondleggers van de MGV, Miller en Rollnick, beschreven als een op samenwerking gerichte, doelgerichte gespreksstijl die iemands eigen motivatie en bereidheid tot verandering versterkt. (2014, Miller/Rollnick). De definitie markeert duidelijk dat het gaat om de eigen of autonome motivatie van de persoon zelf. Lastig aspect bij veranderen is dat veel mensen die iets willen veranderen ambivalent zijn: ze ervaren voordelen van de verandering maar tevens ook nadelen. Door als hulpverlener samen te werken met de cliënt en door de inzet van een gidsende gespreksstijl wordt deze ambivalentie door de cliënt verkend en uiteindelijk opgelost. Belangrijk is dat de cliënt zelf de argumenten die voor hem doorslaggevend zijn ten gunste van de verandering uitspreekt en hierin niet door de hulpverlener wordt geduwd of overtuigd. Deze acceptatie komt nog meer tot uitdrukking in de houding van de hulpverlener waarmee hij een veilige, ondersteunende en vertrouwde sfeer probeert te scheppen.

De centrale taak voor de hulpverlener is de cliënt zijn autonome motivatie te helpen onderzoeken en door de gidsende interventies te helpen versterken. Dit maakt MGV niet vrijblijvend maar legt de focus op verandering die de cliënt expliciet of impliciet wenst. Vandaar ook dat MGV als een doelgerichte of ook wel directieve gespreksstijl wordt beschreven.

De uitgangspunten

MGV kent een viertal uitgangspunten. Deze zijn: partnerschap, acceptatie, compassie en empowerment. De professional werkt vanuit deze vier uitgangspunten; ze vormen zijn attitude. Hij is van binnen overtuigd dat deze elementen essentieel zijn in zijn hulp aan de ander. In publicaties over motiverende gespreksvoering wordt dit (in het engels) wel ‘the spirit’ genoemd. In dit artikel noemen we het ‘hart’ (hoofd en handen komen later ook nog aan bod). 

Partnerschap: vanuit werkelijk gelijkwaardigheid werken cliënt en hulpverlener met elkaar samen. Weliswaar verschilt beider expertise, maar toch: beiden zijn expert en hebben elkaar nodig. De cliënt is expert in zichzelf en zijn dagelijks leven. De hulpverlener in zijn specifieke vakgebied en vertrouwt op de ‘andere’ expertise van de cliënt. Door nu werkelijk en zonder voorbehoud samen te werken komen beide expertises bij elkaar en ontstaat 1+1 = 3.

Acceptatie: de accepterende houding van de hulpverlener probeert de autonomie van de cliënt op volledige sterkte te laten functioneren. De cliënt is uiteindelijk degene die beslist en wordt hierin gefaciliteerd. Empathie is fundamenteel om de cliënt te helpen veranderen waarbij de hulpverlener de cliënt respecteert en volledig vertrouwt. Zo ontstaat ruimte voor de client om te veranderen.

Compassie: door alles te doen om de belangen en het welzijn van de cliënt zo optimaal mogelijk te dienen, toont de hulpverlener zijn compassie. Dit aspect maakt dat professionals vaak een bepaalde voorkeur hebben voor wat betreft de richting van het veranderproces, namelijk de richting die bijdraagt aan het welzijn en de gezondheid van de cliënt. Lastig hierbij kan zijn dat compassie en acceptatie, zoals de keuzes van de cliënt, elkaar in de praktijk weleens ‘in de weg lijken te zitten’. Empowerment: in MGV probeert de hulpverlener doelgericht gedachten en gevoelens van de cliënt te onderzoeken, te begrijpen en te reflecteren/verwoorden. Hierbij benoemt de hulpverlener ook aspecten binnen de motivatie van de cliënt die hijzelf slechts zijdelings bewust is. Zo gidsend ontlokt hij motivatie (zijn doelen, wensen, verwachtingen en beweegredenen) voor de verandering die de client beoogd.